Những văn bản đáng chú ý trong Ngữ Văn lớp 12

150 Lượt xem

Môn Ngữ Văn là một môn học với các văn bản là các loại hình sáng tác, tái hiện lại cuộc sống con người, xã hội qua từng thời kỳ lịch sử. Phương pháp sáng tác văn bản đã thông qua sự hư cấu, nội dung và đề tài đều được thể hiện bằng ngôn ngữ của tác giả, gọi là ngôn từ nghệ thuật. Tác giả đã tận dụng cái tài sử dụng ngôn ngữ của mình để phản ánh triệt để đời sống xã hội, con người qua từng giai đoạn.

Những năm gần đây, trong các kì thi tuyển các kỳ thi quốc gia, môn Văn là một trong ba môn thi bắt buộc. Tuy nhiên, với tình trạng học hiện nay, các em học sinh thường không thích học môn Văn và cho rằng môn Văn nhàm chán, không có sức hút. Nhưng vì là môn thi bắt buộc nên các em vẫn phải học. Để tránh sự nhàm chán, dài dòng, khó nhớ. Các bạn nên đọc bài tóm tắt nội dung và nghệ thuật các văn bản đáng chú ý trong chương trình Ngữ văn lớp 12 dưới đây!!!

>> Đọc thêm: Top 10 lời khuyên dạy gia sư tại nhà lương cao và lâu dài

1. Tổng quan văn học lớp 12

Chương trình Ngữ văn lớp 12 có dung lượng kiến thức khá là dài và phong phú. Ngữ văn lớp 12 cung cấp cho các bạn khá là đầy đủ những kiến thức của Văn học Việt Nam và Văn học nước ngoài. Thông qua các bài học, học sinh có thể nắm bắt được kiến thức cơ bản và phần nào có thể bao quát được toàn bộ kiến thức văn học lớp 12.

- Các tác phẩm văn học đáng chú ý như là: Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh), Vợ nhặt (Kim Lân), Vợ chồng a phủ (Tô Hoài), Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành), Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi), Ai đã đặt tên cho dòng sông (Hoàng Phủ Ngọc Tường), Hồn Trương Ba Da hàng thịt ( Lưu Quang Vũ), Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân), Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu),…

- Các tác phẩm thơ đáng chú ý như là: Việt Bắc (Tố Hữu), Sóng (Xuân Quỳnh), Tây Tiến (Quang Dũng), Đàn ghi-ta của Lor-Ca (Thanh Thảo)…

Với số lượng tác phẩm như vậy sẽ giúp các em học sinh có khả năng đọc-hiểu tốt hơn, có khả năng phân tích văn bản sâu hơn và kĩ năng làm văn với thao tác lập luận. Ngoài ra còn rất nhiều các tác phẩm hay của văn học nước ngoài, nhưng trong chương trình đào tạo, đối với Ngữ Văn lớp 12, chỉ có các tác phẩm văn học Việt Nam mới có trong đề thi Trung học Phổ thông nên dưới đây tôi xin phép tổng quan lại kiến thức các tác phẩm văn học Việt Nam đáng chú ý.

2. Một số văn bản đáng chú ý trong chương trình Ngữ Văn lớp 12

2.1 Các tác phẩm văn học đáng chú ý

2.1.1 Tuyên ngôn độc lập (Hồ Chí Minh)

Tuyên ngôn độc lập

“Tuyên ngôn độc lập” là văn bản mang tính chính luận cao, tuyên bố trước đồng bào và thế giới về tội ác của kẻ thù và sự tự do của đồng bào dân tộc Việt Nam kể từ ngày hôm nay. Đồng thời qua đây, tác giả cũng thể hiện tình yêu nước, thương dân, khát vọng tự do của toàn dân tộc.

Nghệ thuật: Tác phẩm có thể được coi là một ác văn chính luận mẫu mực. Các luận điểm chặt chẽ, logic, lý lẽ sắc bén, ngôn ngữ thì trong sáng, giản dị, hùng hồn, khúc chiết.

2.1.2 Vợ nhặt (Kim Lân)

“Vợ nhặt” là một trong những tác phẩm đặc sắc của Kim Lân thể hiện sự đồng cảm của tác giả đối với số phận người nông dân và khát vọng hướng đến tương lai tốt đẹp hơn.

Nội dung: truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân không chỉ miêu tả cảnh thê thảm của người nông dân nước ta trong nạn đói khủng khiếp 1945 mà còn thể hiện được những phẩm chất tốt đẹp và sức sống kì diệu của họ: ngay gần kề bờ vực cái chết nhưng vẫn hướng về sự sống, khát khao hạnh phúc gia đình và yêu thương đùm bọc lẫn nhau.

Nghệ thuật: Tình huống truyện vừa lạ vừa bất ngờ vừa éo le, giàu kịch tính (độc đáo). Nó thể hiện được nhan đề của tác phẩm “ Vợ nhặt”. Tình huống truyện cũng là cách để cho nhà văn Kim Lân lên tiếng tố cáo xã hội thực dân phát xít gây nên nạn đói khủng khiếp 1945. Ngoài ra còn có cách kể truyện độc đáo, hấp dẫn, miêu tả tâm lý khá tinh tế, dựng đối thoại sinh động.

2.1.3 Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài)

“ Vợ chồng A Phủ” là bức tranh Tây Bắc với những phong tục tập quán riêng biệt. Ở đây, tác giả Tô Hoài chủ yếu khắc họa cuộc sống của nhân vật Mị Và A Phủ khi họ ở Hồng Ngài, cuộc sống nô lệ trong nhà thống lý Pá Tra.

Nội dung: cuộc sống của người lao động vùng Tây bắc không cam chịu bọn thực dân, chúa đất áp lực, đầy đọa, giam hãm trong cuộc sống tăm tối nên phản kháng, tìm tự do. Tác giả muốn nên án bọn thực dân, độc ác dã man tàn bạo, bày tỏ sự cảm thông của mình với nỗi thống khổ của người dân vùng núi và khẳng định cuộc sống kiên cường, khát vọng tự do của họ. Tác phẩm còn phản ánh quá trình đấu tranh từ tự phát sang tự giác của người dân Việt nam.

Nghệ thuật: thành công trong việc khắc họa nhân vật một cách sinh động, rõ nét. Hai nhân vật Mị và A Phủ  có số phận giống nhau nhưng tính cách khác nhau được tác giả miêu tả bằng bút pháp thích hợp. Ngoài ra tác giả còn tả cảnh đặc sắc. Nghệ thuật trần thuật thành công, giọng kể trầm lắng, nhịp kể xúc động có khi hòa vào dòng tâm tư của nhân vật, bộc lộ nội tâm của nhân vật, ngôn ngữ sinh động được lựa chọn, sáng tạo giàu tính tạo hình vừa giàu chất thơ.

>> Đọc thêm: Gia sư trong buổi đầu tiên cần phải có những kinh nghiệm gì

2.1.4 Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành)

“Rừng xà nu” viết năm 1965 và tác phẩm này in trong tập “Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc”.

Rừng xà nu

Nội dung: là bức tranh sinh động giúp người đọc hình dung một thời kì lịch sử rất đau thương, bất khuất của dân tộc. Thông qua câu chuyện về con người dân làng Xô Man sống bên cạnh những cánh rừng xà nu bạt ngàn nó mang ý nghĩa lớn lao: để dành được độc lập, để cho sự sống của đất nước và nhân dân mãi mãi trường tồn, chúng ta phải đoàn kết, cùng nhau cầm vũ khí chống lại kẻ thù.

Nghệ thuật: bút pháp đậm chất sử thi và cảm hứng lãng mạn qua: đề tài, chủ đề, nghệ thuật trần thuật, miêu tả thiên nhiên, xây dựng và miêu tả tính cách nhân vật, …

2.1.5 Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi)

“Những đứa con trong gia đình” là một trong những truyện ngắn xuất sắc được tác giả viết trong những ngày chiến đấu chống Mĩ cứu nước.

Nội dung: Tác phẩm nói về số phận những người nông dân yêu nước nồng nàn, nhiệt huyết với Cách mạng. Chính vì điều này đã tạo nên sức mạnh tinh thần to lớn của con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nghệ thuật: thành công trong việc trần thuật, qua giọng hồi tưởng của nhân vật Việt, xây dựng tính cách và miêu tả tâm lý, nội tâm của nhân vật, ngôn ngữ phong phú, đa dạng, góc cạnh và đậm chất quê hương Nam bộ.

2.1.6 Ai đã đặt tên cho dòng sông (Hoàng Phủ Ngọc Tường)

“Ai đã đặt tên cho dòng sông” là tác phẩm được viết bằng ngòi bút tài hoa, lãng mạn của tác giả, để cho độc giả hình dung ra được sống Hương rất thơ mộng, trữ tình, có thể làm say đắm trái tim của bao kẻ si tình.

Nội dung: bài thơ cho bạn đọc thấy được vùng đất cố đô huế thơ mộng, hữu tình, ca ngợi lịch sử hùng tráng vẻ vang tại huế, ca ngợi văn hóa và tâm hồn con người Huế. Tác giả đã cho mọi người thấy sông Hương như một biểu tượng của nơi đây. Qua bài kí của mình tác giả cũng muốn thể hiện tình yêu quê hương, tình gắn bó và vốn hiểu biết về cố đô Huế.

Nghệ thuật: đoạn trích nhưng lại đầy chất thơ về sông Hương. Nét đặc sắc ở đây là những cảm xúc sâu lắng được tổng hợp từ một vốn hiểu biết phong phú về văn hóa, lịch sử, địa lý, con người nơi đây. Văn phong thì tao nhã, hào hoa.

2.1.7 Hồn Trương Ba Da Hàng Thịt (Lưu Quang Vũ)

“Hồn Trương Ba Da Hàng Thịt” là cảnh VII trong vở kịch, xung đột kịch trong tác phẩm cho người đọc thấy được nhiều chiêm nghiệm, bài học cho cuộc sống.

Nội dung: Tác phẩm muốn gửi gắm cho người đọc thông điệp “ được sống làm người là quý giá nhưng sống đúng là mình thì mới thực sự quý giá”, sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được sống với tự nhiên hài hòa giữa thể xác và tâm hồn, sống với chính mình. Con người phải biết đấu tranh với nghịch cảnh, chống lại những dung tục để nâng cao giá trị bản thân. Tuy nhiên không phải vì vậy mà chỉ chăm lo đời sống tâm hồn, biết cách hài hòa giữa tâm hồn và thể xác là tốt nhất.

Nghệ thuật: thành công trong việc xây dựng tình huống truyện độc đáo, đẩy kịch lên cao trào rồi giải quyết xung đột kịch một cách logic, hợp lý, thỏa đáng. Xây dựng đối thoại và độc thoại sắc nét, kết hợp các vấn đề thời sự và vấn đề muôn thuở: lối sống giả dối , những dung tục thấp hèn và những khát khao cao cả…

2.1.8 Người lái đò sông Đà (Nguyễn Tuân)

Người lái đò sông đà

“ Người lái đò sông Đà” là tác phẩm tái hiện lại một cách độc đáo vẻ đẹp vừa kỳ vĩ, vừa thơ mộng của sông Đà. 

Nội dung: Vẻ đẹp sông Đà hùng vĩ, hoang dại, trữ tình, thơ mộng. Hai vẻ đẹp tưởng chừng là đối lập nhưng lại được tác giả kết hợp miêu tả một cách hài hòa. Bên cạnh vẻ đẹp của thiên nhiên là vẻ đẹp của người lái đò sông Đà là con người tài hoa, tài tử, là người chiến sĩ miền sông nước, khéo léo đấu tranh với thiên nhiên, núi rừng để sinh tồn. Qua đây ta cũng hiểu được tình yêu thiên nhiên, mến phục những con người tài hoa của Nguyễn Tuân.

Nghệ thuật: ngôn ngữ sống động, thể hiện vốn hiểu biết về văn hóa, hội họa, điện ảnh rồi đến quân sự. Nhờ bút pháp nghệ thuật mà con sống trở nên hung bạo, độc hiểm, hùng vĩ.

2.1.9 Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

“Chiếc thuyền ngoài xa” là bức tranh hiện thực đầy màu sắc, ẩn đằng sau đó là những câu chuyện về số phận, cuộc đời con người. Qua tác phẩm cho người đọc thấy được cái nhìn đa chiều, nhiều chiều, phản ánh đúng bản chất của hiện thực cuộc sống.

Nội dung: Tác phẩm cho người đọc thấy được bài học đúng đắn về cách nhìn nhận cuộc sống, con người với cách nhìn đa chiều, đa diện chứ không nên đánh giá con người, sự vật qua vẻ bề ngoài. Đồng thời tác phẩm cũng muốn nói nên là: không nên nhìn cuộc sống qua lăng kính màu hồng mà cần phải lăn xả vào hiện thực để nhìn nhận nó một cách đúng đắn.

Nghệ thuật: tác phẩm thành công trong việc xây dựng tình huống truyện độc đáo cụ thể ở đây là tình huống truyện nghịch lý. Cách khắc họa nhân vật , cốt truyện hấp dẫn, ngôn từ linh hoạt. Giọng điệu thì chiêm nghiệm, suy tư, trăn trở…

2.2 Một số bài thơ tiêu biểu

2.2.1 Việt Bắc (Tố Hữu)

“Việt Bắc” là bài thơ như một bản nhạc nhịp nhàng, tha thiết, hài hòa. Là khúc tình ca về cuộc kháng chiến chống Pháp, về những con người anh hùng. Bài thơ thể hiện những tình cảm tha thiết, sâu đậm của mình dành cho vùng núi rừng Việt Bắc.

Nội dung: Bài thơ tái hiện lại cuộc chia tay giữa người ở lại về người ra đi. Bao trùm cả bài thơ là nỗi nhớ với những cung bậc cảm xúc đa dạng: nhớ con người, nhớ thiên nhiên, nhớ kháng chiến, nhớ núi rừng,… Qua đây, người đọc cũng hiểu được mối quan hệ gắn bó keo sơn, thắm thiết, giữa nhân dân Việt bắc và những người cán bộ cách mạng.

Nghệ thuật: Cách xưng hô mình-ta quen thuộc trong ca dao tạo cảm giác thân mật, tha thiết. Sử dụng thể thơ lục bát đặc sắc dân tộc, những từ luyến láy, vần điệu nhịp nhàng khiến cho nỗi nhớ trở nên nồng nàn, da diết.

2.2.2 Sóng (Xuân Quỳnh)

“Sóng” là bài thơ nói về tình yêu. Bài thơ là những cảm xúc chủ đạo, là niềm yêu thương tha thiết, là nguồn cảm hứng bất tận của người nghệ sĩ với đời, với người, với tình yêu.

Sóng

Nội dung: bằng tài quan sát và chiêm nghiệm những con sóng nước ở biển cả mênh mông. Xuân Quỳnh đã phát hiện ra những cung bậc cảm xúc yêu đương, đa dạng, phức tạp của tâm hồn người phụ nữ khi yêu. Thể hiện niềm khao khát yêu đương, hạnh phúc của một người phụ nữ.

Nghệ thuật: Âm điệu thơ thì sâu lắng ngọt ngào như âm điệu của những con sóng ngoài biển khơi và cũng như sóng trong lòng người phụ nữ. Giọng thơ thì tha thiết, đằm thắm, mãnh liệt, sôi nổi, hồn nhiên. Sử dụng khéo léo các hình ảnh ẩn dụ, biện pháp nhân hóa, đối lập, tương phản,…

2.2.3 Tây Tiến (Quang Dũng)

“Tây Tiến” là bài thơ về nhiên nhiên núi rừng Tây Bắc, thơ mộng trữ tình nhưng cũng rất hoang sơ và đầy nguy hiểm, tái hiện chân thực chiến tranh tàn khốc lấy đi biết bao máu và nước mắt của người dân.

Nội dung: Bài thơ tái hiện lại vẻ đẹp hùng vĩ, hoang dại, nhưng cũng không kém phần thơ mộng đặc biệt là cảnh sông nước mênh mang, sương khói mờ ảo hiện lên một cách đầy ấn tượng. Hình ảnh người lính thì vừa lãng mạn vừa mang tinh thần bi tráng, những hi sinh mất mát không làm cho hình ảnh của các anh bị mờ đi, chỉ là nét bút của tác giả đang tô đậm cho khung cảnh hùng vĩ mà thôi.

Nghệ thuật: bút pháp tạo hình đa dạng dựng nên bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, thơ mộng và hình ảnh người lính Tây tiến với những ý chí sắt đá. Ngôn ngữ thơ thì độc đáo, vừa cổ kính vừa mới lạ. Bút pháp lãng mạn kết hợp tinh thần bi tráng tạo nên giọng điệu riêng cho thơ của ông.

2.2.4 Đàn ghi-ta của Lor-ca (Thanh Thảo)

“Đàn ghi-ta của Lor-ca” là bài thơ Thanh Thảo viết về sự đồng cảm tâm hồn người nghệ sĩ trước cái chết bi thương gây chấn động của lịch sử nhân loại của Lor-ca.

Nội dung: Bài thơ là sự thể hiện thái độ ngưỡng mộ người nghệ sĩ, sự đồng cảm của những người nghệ sĩ với nhau. Con người ấy đã mang tài năng ra để đấu tranh cho sự phát triển, tiến bộ của nền văn hóa, nghệ thuật.

Nghệ thuật: Sự kết hợp hai yếu tố thơ và nhạc đã tạo nên sự độc đáo trong thơ của Lor-ca.Những hình ảnh thơ phong phú, đa dạng, ngôn từ mới mẻ, độc đáo.

Trên đây là những gì tôi chia sẻ về tóm tắt nội dung và nghệ thuật các văn bản đáng chú ý trong chương trình Ngữ Văn lớp 12. Hy vọng bài viết có thể giúp ích cho các bạn. Vieclam123.vn chúc các bạn học tập và ôn thi thật tốt!!!

Tin tức xem nhiều nhất